Steward-Owned = Laureaat Radicale Vernieuwer 2026
Steward-Owned werd verkozen als één van de tien Radicale Vernieuwers. Da's een zalige erkenning voor deze nog jonge beweging. Een erkenning die we niet alleen voor onszelf vieren, maar voor iedereen die gelooft dat eigenaarschap het meest onderschatte puzzelstukje is in de transitie naar het soort economie die onze samenleving echt nodig heeft.
Wat zijn de Radicale Vernieuwers?
Iedere 2 jaar zoekt Sociale Innovatiefabriek– de trekker achter Radicale Vernieuwers– naar oplossingen die het bestaande systeem niet optimaliseren, maar fundamenteel herdenken.
Geen lagen vernis.
Geen incrementele verbeteringen.
Echte paradigmashifts.
Initiatieven die een antwoord bieden op dringende maatschappelijke uitdagingen door de diepste aannames van ons huidige systeem ter discussie te stellen.
Om de 2 jaar worden er 10 laureaten geselecteerd. Wij zijn er dit jaar één van.
Oh ja, er is ook nog een publieksprijs.
Niet zo gek, denk je misschien. Want precies dat - het herdenken van een diepe aanname - is waar Steward Ownership over gaat.
Hoe eigenaarschap is georganiseerd blijkt een cruciale factor opdat een bedrijf op lange termijn haar maatschappelijke doelen wel of niet blijft nastreven.
Is Steward Ownership dan zo radicaal?
Ja & Nee
Ja, want Steward Ownership is absoluut een paradigmashift. Het is ontleren van wat ons al zo lang geleerd is. 't Is Radicaal eigenaarschap herdenken: weg van financiële zwaartekracht en het ontbundelen van controlerechten en financiële rechten op een bedrijf.
Dat klinkt allemaal best radicaal. En vernieuwend.
Of we gooien er catchy quotes tegenaan:
“This is not woke capitalism, it’s the future of business.”
Eigenaarschap is in zekere zin de volgende grens in het realiseren van purpose en een ander soort (multistakeholder) kapitalisme. Maar terwijl we het over de toekomst hebben, brengt steward ownership ons eigelijk terug naar de oorsprong van ondernemingen.
Hoewel de term pas in 2016 voor het eerst werd genoemd, is het tegelijk een heel oud idee, door pioniers zoals Bosch, Zeiss of Carlsberg toegepast sinds de 19e eeuw. Meer nog, de onderliggende filosofie is geworteld in eeuwenoude praktijken van verantwoordelijkheid en Stewardship.
Het gaat dus om verantwoordelijk eigenaarschap. Over intergenerationeel eigenaarschap.
Toch staat het beheer door de aandeelhouders in schril contrast met de manier waarop bedrijven de afgelopen decennia steeds vaker zijn opgezet: als melkkoeien, als verhandelbare handelswaar.
En het is net daar waar we vanaf moeten.
‘A business can be a prototype of the world you want to live in.’
Zo gek klinkt dat toch niet?
Mensen stellen zelden vragen bij bedrijfseigenaarschap. Toch vormt het stilletjes alles. Wie macht heeft, hoe beslissingen worden genomen, wat prioriteit krijgt en uiteindelijk wat duurzaam standhoudt.
The only business of business is business
Er zit een tekortkoming in de manier waarop we onze economie hebben opgebouwd. Geen oppervlakkige tekortkoming, maar een die diep in de structuur zelf zit. In de manier waarop eigendom is geregeld.
Al decennialang is de heersende gedachtegang duidelijk: bedrijven zijn er om de aandeelhouderswaarde te maximaliseren. Milton Friedman zei in 1970 de beroemde woorden:„De enige maatschappelijke verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven is het vergroten van de winst.“ Dieuitspraak heeft het economisch denken veel ingrijpender beïnvloed dan velen van ons beseffen.
Het gevolg?
Zelfs de meest toegewijde ondernemers en de meest missiegedreven bedrijven opereren binnen een structuur waarin het risico bestaat dat financiële logica op den duur boven de missie komt te staan. Niet uit slechte bedoelingen, maar door de aard van het systeem. Het is als een magnetisch veld waar bedrijven uiteindelijk naartoe worden getrokken – vooral op cruciale momenten, wanneer het uitzonderlijk goed of uitzonderlijk slecht gaat.
Mission drift. Kortetermijndenken. Bedrijven die als handelswaar worden behandeld.
Het zijn geen aberraties, het jammergenoeg logische (soms onvermijdbare) uitkomsten van een systeem dat eigenaarschap verkeerd heeft ingericht.
Maar nog fundamenteler: kunnen we echt verwachten dat bedrijven in een aandeelhouderseconomie consequent het algemeen belang vooropstellen, terwijl ze daar structureel nooit op zijn ingericht? Het is een systeem dat is gebaseerd op het principe van „winsten privatiseren en verliezen socialiseren”, hoe goed de bedoelingen van veel betrokkenen ook mogen zijn.
Het ontbrekende puzzelstukje
Steward Ownership is geen voornemen, geen nieuwe wet, geen subsidieregeling en geen label. Het is een fundamentele herdefiniëring van wat eigendom kan betekenen.
En het idee is verrassend eenvoudig.
Wat als bedrijven zouden zijn opgebouwd rond twee principes?
1. Zelfbeschikking
De existentiële zeggenschap over een bedrijf is niet langer te koop en kan niet worden geërfd. In plaats daarvan wordt deze overgedragen aan mensen die nauw verbonden zijn met de missie: de beheerders-eigenaren. Zij sturen het bedrijf aan op basis van continuïteit, onafhankelijkheid en doelgerichtheid.
2. Doelgerichtheid
Winst kan nooit oneindig worden onttrokken. Deze wordt ingezet ten dienste van de missie. Oprichters en investeerders kunnen een eerlijk – maar beperkt – financieel rendement ontvangen.Winst dient missie. Winst is een middel, geen doel op zich.
En deze twee principes zijn onlosmakelijk verankerd in het juridische DNA van het bedrijf.
Slechts twee principes. Toch is de impact enorm. Want als de eigendomsverhoudingen anders worden geregeld, verandert alles: wiens mening telt, hoe succes wordt gedefinieerd en op basis van welke logica de meest ingrijpende beslissingen worden genomen.
Bedrijven als Patagonia, Bosch, Ecosia, Signal, The Guardian en zelfs De Efteling zijn steward-owned tientallen jaren, of pas sinds kort, steward-owned . Wereldwijd groeit deze beweging snel: er zijn inmiddels meer dan 2.000 doelgerichte bedrijven en de trend is dat dit aantal binnenkort wel eens elk jaar zou kunnen verdubbelen.
Onze economie is een machtssysteem. Eigendom is een machtssysteem. Als eigendom bepalend is voor de regels op basis waarvan macht en waarde worden verdeeld, dan betekent systemische verandering uiteindelijk: de logica van eigendom zelf veranderen.
De Belgische beweging
In oktober 2024, met steun van de bredere Purpose -ecosysteem, lanceerden we de Belgische beweging met 18 ambassadeurs, een lanceringsevenement in mei 2025 en een groeiend ecosysteem van partners, financiers en pioniers.
En de beweging groeit sneller dan verwacht. Honderden bedrijven en investeerders hebben contact opgenomen met vragen. Er zijn veertig verkenningsprocessen gestart. En al in 2026 hebben acht bedrijven – van start-ups en kleine en middelgrote ondernemingen tot familiebedrijven – besloten om steward-owned te komen.
Het verhaal verandert. Niet wat bedrijven doen, maar hoe bedrijven eigendom en macht organiseren. Want daar ligt de krachtigste hefboom voor echte verandering.
En die wereldwijde beweging geven we hier in België een extra impuls. We zetten alles op alles om dit te realiseren.
Wat deze erkenning inhoudt
De selectie als ‘Radicale Vernieuwer’ bevestigt dat eigendom – een onderwerp dat lange tijd louter als een technische of juridische kwestie werd beschouwd – nu steeds meer wordt erkend als een cruciale maatschappelijke kwestie.
Natuurlijk zijn we dankbaar voor deze erkenning. Maar bovenal moet dit als een katalysator dienen. Want de echte ambitie is veel groter:dat elke ondernemer, elke radicale vernieuwer en elke aandeelhouder in België weet dat dit alternatief bestaat.
Dat eigendom via Steward een reële en haalbare optie is.
Dat een bedrijf echt kan bestaan omwille van zijn missie – op de lange termijn, misschien wel voor altijd. Tenminste voor degenen die bereid zijn om iets dat op het eerste gezicht zo ‘saai’ lijkt als eigendom, radicaal te herzien.
Het is ontleren van wat ons al zo lang geleerd is.
Weg van de financiële zwaartekracht.
Een radicaal nieuwe kijk op eigendom.
En het begint hier. In België. Nu.
Alleen dan kunnen we echt onafhankelijke en doelgerichte bedrijven voor de toekomst opbouwen.
Bent u ondernemer, investeerder of beleidsmaker en wilt u meer weten over verantwoord ondernemerschap?
Neem contact met ons op of schrijf je in voor onze nieuwsbrief.